Follow us

Video klipovi

Imamo 37 gostiju na mreži
Dobrodošli Baza znanja Rečnik termina
Recnik termina PDF Štampa El. pošta
Napisao Omladina JAZAS-a Kragujevac   
subota, 28 maj 2011 12:08

AIDS/SIDA - Acquired Immunodeficiency Syndrome / Syndrome d'Immuno-Deficence Acquise/ Sindrom stečene imunodefiijencije

Analni seks - prodiranje penisa u analni otvor.

Anoreksija – gubitak apetita uz prekomeran gubitak telesne težine

Antiretroviralni (ARV) lekovi - lekovi koji deluju na usporavanje umnožavanja HIV-a.

Biohemijska analiza – analiza krvi koja pokazuje funkcije metabolizma, poput funkcija jetre (transaminaze), nivo masti u krvi (trigliceridi, nivo holesterola), itd.

CD4 – deo T4 limfocita. Tačnije to je receptor, tj. mesto na zidu T4 limfocita gde HIV napada, tj. ulazi unutar T4 limfocita/ ćelije.

CD4 test - test kojim se meri broj CD4 ćelija u krvi. Takođe, dobar je pokazatelj zdravstvenog stanja pacijenta i razvoja HIV infekcije.

Detektabilnost - kada se testiranjem na HIV virus otkrije postojanje HIV kopija u krvi.

DNK – dezoksiribonukleinska kiselina (izgled dvostruke spirale) je nosilac genetskog materijala unutar bilo koje ćelije, ljudske ili virusne.

Fenotipski test - test određivanja rezistencije kojim se utvrđuje sposobnost HIV-a da se umnožava u prisustvu ARV leka.

FI - fuzioni inhibitori. Eksperimentalni lek koji se pojavio u novije vreme i trebalo bi da funkcioniše na taj način što sprečava da virus uđe u T4 limfocit.

Gej - čovek homoseksualne orijentacije.

Genotip – genetska šifra HIV-a.

Genotipski test – test kojim se utvrđuje da li uzorak krvi sadrži rezistentne mutirane viruse. Koristi se indirektno za procenu uspeha primenjene ARV terapije.

HAART (Highly active antiretroviral therapy) - visoko-aktivna antiretrovirusna terapija. Kombinacija lekova koja sprečava HIV da se umnožava, obično ide kao trokomponentna ili čevorokomponentna kombinacija lekova.

HAB, HBV, HCV - vrsta tipova virusa koji prouzrokuju hepatitis (upalu jetre).

Harm reduction – programi smanjenje štete među osobama sa rizičnim oblicima ponašanja.

Hematološka analiza/krvna slika - analiza krvi kojom se mere vrednosti hemoglobina, hematokrita, belih krvnih zrnaca (leukociti), crvenih krvnih zrnaca (eritrociti), i krvnih pločica (trombociti).

HIV (Human Immunodeficiency Virus) - virus humane imunodeficije; virus koji uništava ćelije imunološkog sistema.

HIV pozitivne osobe - osobe sa dijagnostikovanom HIV infekcijom, bilo da analiza krvi pokazuje prisutnost tipa 1 (HIV-1) virusa ili tipa 2 (HIV-2) virusa. Oba tipa virusa mogu uzrokovati AIDS.

HIV status - pojam kojim se opisuje stanje osobe koja živi sa HIV-om. Obično se koristi za stadijum infekcije HIV-om, kada još nije obolela od AIDS-a.

Imuni sistem - sistem koji se sastoji od nekoliko vrsta ćelija u krvi, koje su zadužene za odgovor organizma pri infekciji, tj. boleti.

Imunost - imunost je sposobnost organizma da pruži otpor skoro svim vrstama mikroorganizama i toksina koji mogu da oštete tkiva i organe.

Inkubacija - vremenski period od ulaska virusa u organizam do pojave prvih simptoma. Tada nema kliničkih simptoma bolesti. Interferon - enzim jetre, a takođe i lek za lečenje hepatitisa C. U faramaceutskoj industriji poznat i kao interferon Pegazis.

IV – intravenski.

IVKD/IKD - intarvenski korisnici droge, ljudi koji koriste drogu ubrizgavanjem špricem i iglom (engl. IDUs - injecting drug users).

Koinfekcija – postojanje udruženih infekcija kod jedne osobe (na primer HIV i HCV).

Laktatna acidoza - ozbiljan neželjeni efekat primene određenih ARV lekova koji uzrokuje iscrpljenost, mučninu, povraćanje i bol u trbuhu.

Latentna infekcija - stanje kada je virus u organizmu, ali ne dolazi do produkcije virusne RNK i virusnih proteina.

Leukociti, Limfociti – bela krvna zrnca, vrste ćelija imunog sistema.

Lipodistrofija - jedno od čestih neželjenih dejstava ARV terapije, kada dolazi do preraspodele masti u telu.

MMP (metadon maintenance program) - program / terapija održavanja metadonom intravenskih zavisnika od droge.

MSM (man having sex with man) - muškarci koji imaju seks sa muškarcima. Jedan od naziva za pripadnike gej populacije.

Multirezistencija – unakrsna, tj. višestruka rezistencija (vidi: rezistencija). Kada rezistencija jednog ARV leka dovodi do rezistencije drugog ARV leka.

Mutacija – promena genotipa virusa (vidi: genotip). Virus se veoma brzo razmnožava i počinje da pravi »loše« kopije.

Nedetektabilnost - pojava koja se odnosi na nemogućnost merenja nivoa kopija HIV-a u uzorku krvi usled toga što je broj kopija mali. Na taj način se prati efikasnost terapije.

Neželjena dejstva/efekti – neželjeni simptomi i znaci koje izazivaju lekovi (ARV terapija), a ne HIV. Mogu biti prolazni (nestaju maksimalno tri meseca), ili stalni (ostaju zauvek).

NNRTIs - inhibitori nenukleozidne reverzne transkriptaze - klasa ARV lekova koji blokiraju iste belančevine kao i NRTI, ali hemijski deluju drugačije.

NRTIs - inhibitori nukleozidne reverzne transkriptaze - najstarija klasa ARV lekova koji blokiraju sposobnost HIV-a da prave kopije ćelijske DNK, koje su virusu potrebne za stvaranje svojih RNK kopija.

Oportunističke infekcije - grupa infekcija i bolesti karakteristične za AIDS sindrom. Infekcije i bolesti od kojih obolevaju samo ljudi sa oštećenim imunim sistemom.

Oralni seks – kontakt usana i jezika sa vaginom, penisom ili analnim otvorom.

PCR – metoda pomoću koje se određuje količina virusa u krvi, tačnije u jednom mililitru krvi, važan test za ljude koji su na terapiji, tj. na lekovima.

Penetracija - prodor penisa u vaginalni ili analni otvor.

Period "prozora" – vreme od rizičnog kontakta do momenta kada se testom može otkriti antitela. U zavisnosti od osetljivosti različitih testova, ovaj period može da traje od 28 dana (testovi pete generacije) do 6 meseci (prva generacija).

PI– inhibitori proteaze druga grupa lekova koja sprečava množenje (kopiranje) virusa tako što blokira (inhibira) enzim proteazu.

Pojačavanje dejstva lekova - korišćenje leka koji povećava nivo i dejstvo drugog leka u krvi (npr. Ritonavir).

Polineuropatija - jedno od stalnih neželjenih dejstva lekova kada u telu dolazi do grčenja mišića, najčešće na rukama i nogama.

Reinfekcija - označava dodatni unos virusa u već zaraženu osobu tj. kada se već zaražena osoba nekim od puteva transmisije dodatno zarazi nekim virusom.

Retrovirusi – podgrupa virusa koji nemaju DNK, već samo RNK, kao nosioca genetskog materijala (ovde spada i i HIV).

Reverzna transkriptaza, Proteaza – enzimi koji su HIV-u neizostavno potrebni, tj. koristi ih za svoje množenje.

Rezistencija – otpornost virusa na terapiju, tj. lekove, koja se dešava usled mutacije virusa (vidi: mutacija). Postoji vrsta testa koja određuje jačinu, tj. nivo rezistencije.

RNK– ribonukleinska kiselina, koja izgleda kao jednostruka spirala, kod ljudskih ćelija je samo kopija DNK-a, a kod HIV-a nosilac genetskog materijala. Sindrom - skup više simptoma tipičnih za jednu bolest.

SR – seksualni radnici (osobe koje pružaju seksualne usluge u zamenu za novac ili neka druga materijalna dobra)

T4 limfociti - podgrupa limfocita, tj. ćelija u kojima i pomoću kojih se HIV razmnožava.

Transmisija – prenošenje virusa sa jedne na drugu osobu, prenošenje infekcije sa zaražene osobe na nezaraženu.

Viral load – količina HIV-a u krvi, opterećenost virusom.

Viral load test - test kojim se meri nivo HIV-a u krvi. Rezultat pomaže pri proceni odgovora organizma na određenu terapiju i mogućnosti da se dobije nova infekcija.

Vaginalni seks - prodiranje penisa u vaginu.

Vertikalna transmisija - prenošenje HIV infekcije sa majke na dete tokom trudnoće, porođaja ili dojenja.

Zarazna (infektivna) bolest - bolest direktno uzrokovana nekim od mikroorganizama (bakterije, gljive, virusi, crvi, protozoe).

“Wild type HIV” – osnovni genetski oblik HIV-a, tj. virus koji još nije mutirao pod uticajem lek

 




Pokreće Omladina JAZAS-a Kragujevac by MWPC